poniedziałek, 27 kwietnia 2026

Odbicie światła od zwierciadeł kulistych




  





Oprócz zwierciadeł płaskich używa się również kulistych. Zwierciadłami
kulistymi
nazywamy powierzchnie odbijające będące częściami kuli.

Gdy powierzchnią odbijającą światło jest wewnętrzna powierzchnia kuli,
to takie zwierciadło nazywamy wklęsłym, gdy zaś - zewnętrzna, to takie
zwierciadło nazywamy wypukłym.




Każde zwierciadło kuliste posiada:

  • środek krzywizny - jest nim środek kuli,
  • promień krzywizny - jest nim promień kuli,
  • oś optyczną - którą jest prosta przechodząca przez środek
    krzywizny i środek czaszy zwierciadła (wierzchołek).
Jeśli na powierzchnię zwierciadła kulistego wklęsłego skierujemy
wiązkę promieni równoległych do osi głównej zwierciadła, zaobserwujemy
bieg promieni po odbiciu od powierzchni zwierciadła zgodnie z prawem
odbicia






Promienie świetlne równoległe do osi optycznej po odbiciu od zwierciadła
przecinają się w jednym punkcie. Punkt ten nazywa się ogniskiem
zwierciadła
(F). Odległość ogniska od zwierciadła nazywa się ogniskową
zwierciadła
i jest oznaczona literą f .

                                                             



                                                             

Jeśli zamienimy zwierciadło kuliste wklęsłe na zwierciadło kuliste wypukłe
wiązka promieni równoległych do osi optycznej po odbiciu od powierzchni
zwierciadła staje się wiązką promieni rozbieżnych.






Jeżeli linie obrazujące promienie odbite przedłużymy w kierunku wnętrza
zwierciadła, to przetną się one w jednym punkcie położonym na osi głównej.
Ten punkt nazywamy ogniskiem pozornym.  



Virtual Lab                                           










PYTANIA I ZADANIA


Zadanie 1 (punktów)
    
    Jakie zwierciadła nazywamy kulistymi? 


Zadanie 2 (punktów)
    
    Narysuj dalszy bieg promienia świetlnego po odbiciu od zwierciadła      kulistego wklęsłego. 


Zadanie 3 (punktów)

    Narysuj dalszy bieg promienia świetlnego po odbiciu od zwierciadła 
kulistego wypukłego. 


Zadanie 4 (punktów)
 
    Układ optyczny latarki składa się ze zwierciadła kulistego wklęsłego,
które może się przesuwać względem nieruchomej żarówki.
Jak umieścić żarówkę aby latarka dawała wiązkę światła:


a) wąską  i równoległą,
b) szeroką i rozbieżną.  
   
Zadanie 5 (punktów)






piątek, 24 kwietnia 2026

Obrazy otrzymywane za pomocą zwierciadeł kulistych





Obrazy otrzymywane w zwierciadłach kulistych:

I. Zwierciadła kuliste wklęsłe tworzą różnego rodzaju obrazy przedmiotu
w zależności od odległości tego przedmiotu względem zwierciadła.


      Rodzaje obrazów:
  • Położenie przedmiotu: x >> 2f (odległość przedmiotu dużo większa
od podwójnej ogniskowej).
- odległość przedmiotu względem zwierciadła kulistego,
- ogniskowa (miejsce skupienia promieni świetlnych),
2f - podwójna ogniskowa. 

Otrzymany obraz jest rzeczywisty, pomniejszony, odwrócony.

  • Położenie przedmiotu: x = 2f (odległość przedmiotu równa się podwójnej
ogniskowej).

Otrzymany obraz jest rzeczywisty, takich samych rozmiarów,
odwrócony
.
 
  • Położenie przedmiotu: f < x < 2f (odległość przedmiotu jest większa
od ogniskowej i mniejsza od podwójnej ogniskowej).


Otrzymany obraz jest rzeczywisty, powiększony, odwrócony.


  • Położenie przedmiotu: x = f (odległość przedmiotu równa się ogniskowej).


Obraz nie powstanie. Promienie świetlne biegną równolegle,
więc nigdy się nie przetną.
  • Położenie przedmiotu: x < f (odległość przedmiotu jest mniejsza
od ogniskowej).
Otrzymany obraz jest pozorny, powiększony, prosty (nieodwrócony)


Wykorzystaj symulację do sprawdzenia powyższych przypadków - symulacja_1
W tej symulacji użyj poniższego przycisku:



II. Zwierciadła kuliste wypukłe tworzą tylko pomniejszone, proste i pozorne
     
obrazy przedmiotu, tak jak na rysunku:

               
Wykorzystaj symulację do sprawdzenia powyższego przypadku  - symulacja_2
W tej symulacji użyj poniższego przycisku:






PYTANIA I ZADANIA


Zadanie 1


Zadanie 2


Zadanie 3









poniedziałek, 20 kwietnia 2026

Obrazy otrzymywane w zwierciadle płaskim










Dlaczego w zwierciadłach płaskich widzimy obrazy?



Powstawanie obrazów w zwierciadle płaskim wyjaśnia rysunek. 



 


Światło wysyłane ze źródła (punkt A) odbija się od zwierciadła
płaskiego (zgodnie z prawem odbicia). Obserwator dostrzega tylko
światło odbite. Odbiera przy tym wrażenie, że promienie świetlne
"wychodzą" spoza zwierciadła. Obserwator widzi źródło światła
w zwierciadle (punkt A'), chociaż w rzeczywistości promienie stamtąd
nie wychodzą. 
Obraz jest więc pozorny (urojony).  


Z prawa odbicia światła wynika, że obserwator zawsze widzi obraz
pozorny 
w takiej samej odległości od zwierciadła, w jakiej znajduje się
przedmiot.

Przedmiot i jego pozorny obraz są symetryczne względem
płaszczyzny zwierciadła.
 





PYTANIA I ZADANIA



Zadanie 1

Zadanie 2

Zadanie 3

Zadanie 4


Zadanie 5